Cát bụi chân ai – Tô Hoài

Nguyễn Tuân, Nguyên Hồng, Xuân Diệu, Nguyễn Bính,… biết bao tài năng văn chương thời bấy giờ, biết bao kỉ niệm vàng son, bao nỗi xúc động, say mê, đau đáu của tuổi trẻ,… Tô Hoài đã gói trọn cuộc đời mình trong cuốn hồi ký ấy. , và cũng gói trọn thời gian của cô ấy trong những câu nói tràn đầy khao khát và đau đớn.

Tô Hoài – Nguyễn Tuân

Tô Hoài bắt đầu miêu tả kỹ về Nguyễn Tuân, với “tư liệu” chủ yếu qua một vài người bạn hoặc một vài cuộc gặp gỡ. Nguyễn Tuân trong tâm trí lúc bấy giờ là một văn nhân chơi bời khác đời: “Khăn lướt, áo gấm, tay cầm quạt đổi thước, chân bút giày, rọ mõm giả Gia Định”. Không chỉ trang phục khác thường, mà tính cách, văn chương của Nguyễn Tuân khiến nhiều người thời đó phải lôi đi bàn lại, có người say, có người không chịu nổi cái giọng thổn thức, khệnh khạng ấy. Thế nhưng, không biết từ khi nào, Tô Hoài dần bị cuốn vào cái bản chất kỳ lạ ấy của Nguyễn Tuân, lặng lẽ qua mặt người đồng nghiệp hơn mình chục tuổi qua những tác phẩm in trên tạp chí, qua vai người. đi săn ở ngã ba chơi, qua lần chạm mặt ở nhà hàng Hoàng Gia, qua những lời tường thuật của Như Phong tại cuộc họp bí mật của Hội văn hóa cứu quốc, … Hai người này không hề quen biết, không một chút quen biết, chỉ “nhẹ- trái tim ”vào đời nhau bởi những lời đồn thổi xa gần hay vô tình bắt gặp giữa Hà Nội nhộn nhịp và rộng lớn.

Dòng ký ức cứ cuộn trào, tất cả về quán ăn, thói quen ăn uống của Nguyễn Tuân và nhẹ nhàng nhắc vài dòng về thập kỷ tác giả còn rong ruổi khắp nơi. Những câu chuyện về hai cá thể riêng biệt đan xen những kỉ niệm trên con đường chung, lần lượt chiếm lấy tâm trí người đọc. Đó là một bức tranh tĩnh lặng, nhẹ nhàng nhưng cực kỳ chi tiết, cực kỳ tỉ mỉ. Như không thiếu một bóng dáng nhỏ bé nào của Nguyễn Tuân: từ lúc ngồi thẫn thờ bên ly cà phê lạnh trên phố Hà Nội, đến lúc ăn phở thanh tao nhưng cũng kén đủ đường, và cả những lúc mạnh mẽ trèo đèo lội suối. suối với tinh thần người chiến sĩ, … Những ghi chép thầm lặng ấy đủ cho thấy niềm trân quý cháy bỏng trong lòng Tô Hoài gắn bó với kỉ niệm ấy như thế nào.

reviewsach.net.  mèo bui chan ai
Ảnh: @__. Hattnemm

Chân dung các tác phẩm của thế kỷ

Nếu nói chương 1 là thế giới ký ức của Tô Hoài với khách sáo Nguyễn Tuân – một cách chậm rãi, tuần tự thì chương 2 là một bức tranh ký ức rực rỡ, sống động hơn rất nhiều. Đâu đâu Nguyên Hồng, Kim Lân, Ngô Tất Tố, đâu cũng là Nguyễn Bính, Văn Cao,… mỗi người một tính, một vẻ, hòa quyện vào nhau thành sắc sảo, giàu sức sống mà cũng dở khóc dở cười.

Vào thời điểm đó, tất cả họ đều đang đương đầu một cách đáng ngạc nhiên với rất nhiều điều mới mẻ của một thời kỳ chuyển giao thế kỷ, một thời đại mới. Lúc đó Tô Hoài mới được bố trí công tác ở nhà xuất bản, bắt đầu bận rộn với công việc văn chương, báo chí cùng đồng nghiệp. Thế là có cả một câu chuyện về những năm tháng buồn vui lẫn lộn, về một tháng bận rộn nhưng cũng nhiều chuyện xôn xao khiến người ta phải hoa mắt.

Ngòi bút của chương đầu có vẻ khá khép kín, thấm thía một chút gì đó xa lạ và dè dặt, chỉ dừng lại ở những kỉ niệm rong ruổi cùng nhau. Nhưng đến chương 2, ta thấy nhà văn len lỏi sâu hơn, nắm chặt hơn những góc nhỏ của đời thường, những góc riêng tư, lặng lẽ của những tài năng văn chương thế kỷ.

Hàng trăm thứ dở khóc dở cười trong công việc.

Tô Hoài đã cho chúng ta thấy một góc nhìn khác của Nguyễn Bính, với cái nhìn trực diện ở điểm nhìn gần nhất. Ông không ngại nói thẳng một số thói hư tật xấu của Nguyễn Bính, viết lên giấy một con người không còn thơ, không si tình như chính bài thơ của nhà thơ. Tô Hoài viết về anh với hình ảnh say sưa triền miên, với những nỗi tủi thân, những nỗi đau đớn, rồi lại bị đày ải, thân mình tội lỗi mãi, cứ day dứt mãi cho đến ngày tháng. sau nhưng vẫn không nguôi.

Nguyên Hồng hay khóc, tóm lại có thể nói là như vậy. Như chỉ đến ăn bánh tráng của bà Lâm mà “nước mắt giàn giụa, rồi lại ngồi ăn mà nước mắt vẫn nóng hổi”. Cái cảm giác lúc nào cũng tuôn trào mà không cần quan tâm hay chỗ nào, được Tô Hoài gọi là “cảm hứng giữa chợ”, đã trở thành một thói quen với tất cả anh em, bạn bè xung quanh. Hay rõ ràng nhất là những câu chuyện về những lời phê bình của các nhà văn. Chỉ có Nguyên Hồng mà xem lại một buổi cũng không xong. Mọi người ngại đụng chạm, phân tích, bổ sung, tôi lại hỏi ý kiến ​​các đồng chí, thì chắc chắn như hôm qua, rồi hôm kia, Nguyên Hồng dang tay lên chồng báo, vuốt, nói, nước mắt tuôn rơi … Nên đừng ai nói chen vào. Và chắc không ai hỏi thêm câu nào nữa. Nguyên Hồng hiện lên như một chuỗi vui, buồn lẫn lộn lạ thường, hơn thế còn cả tin và hồn nhiên đến lạ thường. Phải chăng giữa những trang viết đầy ắp những thứ văn chương đan xen phức tạp của cơ quan, của thời đại, một tiếng cười nhẹ nhàng trong sáng, một chút vui tươi, hóm hỉnh bật ra khỏi sự bức bối, ức chế? phiên đương đại.

Kỷ nguyên hung hãn nhưng hỗn loạn

Hồi ký mở đầu càng êm đềm bao nhiêu thì những chương khép lại càng giông bão và đau thương bấy nhiêu. Quấn lá thư đầy bom đạn xé nát, tiếng còi bóp nghẹt các bàn phở gà đắp lá. Một Hà Nội sôi động, náo nhiệt, ngày đêm đón từng đợt máy bay lượn trên cao, oằn mình trong làn bom đạn xối xả. Nhưng giọng điệu vẫn có vẻ bình thản. Không phàn nàn hay đau đớn, cứ bình thản khắc ghi từng ký ức, giống như sự ổn định của cuộc sống nơi đây – không ngừng sinh sôi, chuyển động bất chấp từng đổ vỡ, mất mát.

Tuy nhiên, ở trang cuối cùng, người ta tìm thấy những câu cảm thán hiếm hoi, hoặc có lẽ là duy nhất. Những cảm xúc lẫn lộn chưa kịp thành hình, in hằn trong lòng Tô Hoài để rồi đến cả trang nhật ký, sau cái chết đột ngột của Nguyễn Tuân. Cái chết ấy đã kết thúc bút ký của Tô Hoài, và ở đâu đó, như dấu chấm lửng của một thời vàng son.

Đắm mình trong tình yêu, dù không phải là một lời yêu thương

Đọc hồi ký, người ta chê Tô Hoài thật vô tình, thật độc ác! Vạch trần mọi tật xấu, mọi tật xấu của các bạn học sinh kể những câu chuyện ít lời yêu thương, nhiều hình ảnh minh họa. Biết đâu, tình yêu ấy đã lẫn vào bao bộn bề của thời cuộc, chìm trong những nỗi buồn chùng xuống của một thời tuổi trẻ. Tô Hoài phải yêu, phải ghi nhớ sâu sắc đến nhường nào, mới có thể đem mọi thứ: ăn uống, làm việc, … viết ra thật rõ ràng, thật sinh động. Những con người tài hoa ấy đã bỏ qua sự bất nhất của nhau để làm bạn, sống và đối xử với nhau thật lòng, trọn đời vẹn nghĩa.

Đọc một lần, tôi thấy Tô Hoài như “vạch áo cho người xem” khắp văn giới thời bấy giờ. Nhưng càng nghĩ lại càng thấy thương cho những mảnh đời, những mảnh đời yêu thương ấy. Anh ấy không nói yêu, không nói buồn, không nói vui hay ghét, giọng nói của anh ấy vang vọng khắp bản văn như thể bình lặng, phẳng lặng, không thấy đâu gợn sóng của tình yêu. Lòng trắc ẩn của Tô Hoài được gửi gắm trong những cái xấu, cái dở của những người bạn mà ông chọn viết. Đó là những điều khiến những thi nhân “ôm trọn kiếp người” mà ta tưởng, trở thành “người bình thường” hơn bao người bình thường khác. Tình yêu của nhà văn dành cho mỗi người đều bắt nguồn từ con người đầy khiếm khuyết chứ không phải một Nguyễn Tuân, Nguyên Hồng, Nguyên Bính, … ẩn sau những trang văn. Người này tính người này, người kia khuyết tật, không ai giống ai, nhưng điểm chung của họ là sống hết mình cho văn chương, khát khao một tình yêu tha thiết, cho hoài bão thay đổi thời đại. Nhưng sự mãnh liệt và nhiệt thành ấy, đã bị bào mòn và cạn kiệt theo năm tháng, cuối cùng con người vẫn phải sống ở đó, kết thúc một số phận đầy xáo trộn của con người.

>>> Xem thêm :  Nỗi buồn màu xanh lá – Ai cũng có một thời như lá để xanh